Jasper Krabbé

Work / News / Books / Info / Blog

Het parool/Opium/ArtMen

Een neushoorn die balletdanst op Die Zauberflote
September 5 2012

Het is heel wel mogelijk dat u nog nooit van WIlliam Kentridge gehoord heeft. Ook kan het zijn dat u nooit in het Joods Historisch Museum bent geweest. Twee verschrikkelijke omissies die nu in één klap goed te maken zijn.

De Zuid Afrikaanse kunstenaar Kentridge stelt namelijk voor het eerst in Nederland een magistraal kunstwerk tentoon; Black Box/Chambre Noir. Een animatiefilm in een klein mechanisch theatertje met computergestuurde figuren die letterlijk uit de coulissen komen. Voor dit werk is Kentridge uitgegaan van het koloniale verleden van Duitsland dat begin vorige eeuw genocide pleegde op de Herero, een volk in in Namibië. Ook de Zuid Afrikaanse geschiedenis speelt daardoorheen. Hij verrichte Trauerarbeit zoals Freud dat omschreef: rouwverwerking door actief het verleden te beleven. Maar het geheel ontstijgt verre zijn onderwerp.

In het donker van de filmzaal wordt je een wereld ingezogen die Kentridge oproept met houtskool, oude filmbeelden en houterige maar emotioneel suggestieve figuurtjes van metaal, draad en hout. Ongelofelijk hoe hij met superkarige middelen een universeel verhaal vertelt waarin alle registers worden bespeeld. Politiek, maatschappelijk, persoonlijk maar bovenal intens poëtisch en doorvoeld. Zijn techniek is fantastisch. Hij suggereert beweging door op één vel te tekenen en het getekende weer uit te wissen. Het resultaat: een associatieve wereld waarin de menselijke hand altijd voelbaar is. Het ontroerendste is het fragment waarin een neushoorn balletdanst op Mozarts Die Zauberflöte. In een getekende buiteling springt het dier elegant over een driedimensionaal geknutseld lampje. Dit nadat Kentridge je eerst wakker heeft geschut met beelden van koloniale jagers die neushoorns neerknallen.

De Black Box van de titel verwijst naar de zwarte doos van een vliegtuig waarmee de oorzaak van een crash kan worden bepaald. Kentridge probeert met zijn Black Box het verhaal van de geschiedenis ongedaan te maken en zich ermee te verzoenen. En schiep bijna terloops een uiteindelijk ongrijpbaar kunstwerk.

Het parool
Opium
PAULINA OLOWSKA
STEDELIJK
WIT
ArtMen