Jasper Krabbé

Work / News / Books / Info / Blog

Het parool/Opium/ArtMen

Zijn foto’s raken aan alle aspecten van het leven
September 19 2012

Als iemand het leven op heterdaad heeft betrapt dan is het fotograaf Ed van der Elsken. Zijn foto’s raken aan alle aspecten ervan: dood, liefde, sex, tederheid, armoede, eenzaamheid. Of dat nou in Parijs, Tokyo, Hong Kong of Centraal Afrika was. Of in zijn geliefde Amsterdam.

Daar schoot hij vanaf de jaren zestig nozems met vetkuifen, achterdochtige tweelingzusjes, hoerenmadams met gestifte lippen. Maar ook travestieten, Hell’s Angels, naakte hippies, dealers en junks. Met gulzig oog en mededogen tegelijk. Echt heel goede foto’s bestempelde hij als ‘blijvertje’.

Ik bezocht de fotograaf rond 1989 samen met schilder Aat Veldhoen. Hij was toen al ongeneeslijk ziek en filmde zichzelf moedig en op nietsontziende wijze voor wat zijn allerlaatste film zou worden: Bye, uit 1990. Op mij als destijds 19 jarige maakte zijn heldere blik en gedrevenheid grote indruk.

Van der Elken was hondsbrutaal als het ging om het maken van een goede foto. Hij daagde mensen uit op straat, sprak ze aan, flirte, stookte, was charmant en onverschrokken. En kreeg daarmee wat hij wilde: eerlijke foto’s van onaangepaste, opmerkelijke types vastgelegd met feilloos oog voor detail. Soms lijken het snapshots, bam, in een keer raak. Maar van der Elsken wist precies wat hij deed. Dat blijkt uit de bijschriften in tientallen fotoboeken die hij maakte. Minitieus beschrijft hij met welke camera, lens, sluitertijd en film hij had gewerkt.

Een foto van drie, in zijn eigen woorden ’tofachtige, prachtige winkelmeisjes’ in de Beethovenstraat inspireerde galeriehoudster Annet Gelink om drie vrouwelijke kunstenaars te vragen een selectie te maken uit zijn gigantische archief. Mooie vondst. Want kijkend door de ogen van Marlene Dumas, Rineke Dijkstra en Marijke van Warmerdam kan je niet anders dan ook hún werk zien in de gekozen foto’s. De klassieke zwartwit foto die van der Elsken van kunstenares Valy Meyers nam in Parijs in 1959 hangt er ook. Zijn toenmalige muze staat, het haar in de war en met gesloten ogen voor een spiegel en kust haar spiegelbeeld. Een blijvertje.

Het parool
Opium
PAULINA OLOWSKA
STEDELIJK
WIT
ArtMen