Jasper Krabbé

Work / News / Books / Info / Blog

Het parool/Opium/ArtMen

Underage straatmeisjes in verwrongen poses
February 27 2013

Ik ben in Italië, een berg verderop ligt Oostenrijk. En het lager gelegen dorp met vaalrode huisjes in een morsig groen landschap zijn precies in het palet van een van mijn favoriete Oostenrijkse schilder: Egon Schiele.

In Wenen zag ik zijn werk voor het eerst, ik zal een jaar of 17 geweest zijn. Mijn vader nam mij mee naar de Secession: de Weense Fin de Siecle samengevat in een prachtig gebouw met gouden bladerenkoepel. Op de gevel de woorden Ver Sacrum, ‘Heilige Lente’, in dat soort zaken had men toen nog geloof.

Gustav Klimt maakte er een waanzinnige muurschildering van ranke nimfen met rood golvend haar en een monstrueuze baviaan met de dood in de ogen: angstaanjagend. Alle figuren in zijn schilderijencyclus lossen uiteindelijk op in een steeds leger wordend wit, symbolisch wellicht voor het einde.

Maar de echte schok, die mijn wens om kunstenaar te worden bestendigde waren de tekeningen van Egon Schiele. Zijn grimassende zelfportretten en de neurotische tekeningen van underage straatmeisjes in verwrongen poses kwamen hard aan. Super sensitief, shocking maar toch ook liefdevol getekend. Meisjes suggestief in elkaar kronkelend met rode vulva’s als bloeiende orchideëen toonde ontluikende seksualiteit zoals niet eerder was gedaan. Dat werd vulgair bevonden in het bekrompen Wenen van die tijd. Schiele werd er zelfs voor vastgezet in de gevangenis.

Maar net zoals bij de schilder Balthus (ook dol op jonge meisjes) gaan zijn tekeningen niet alleen over Lolita’s wier onschuld ook gevaarlijk is maar over de krankzinnnige schoonheid van jeugd. In lijnen die dwarrelen als schaatssporen van een verwende prinses staat bij Schiele alles intuïtief op de juiste plek. Meisje, rijke verzamelaar, Russische Kozak of de stoel in zijn cel: alles is raak. In pleisterroze, nachtblauw en juweelachtig paars.

De vrijheid van Schiele dwingt kunstenaars nog steeds tot het doen van een uitspraak: iets om er tegenover te stellen. Dat is nauwelijks mogelijk, net als Picasso is Schiele een ijkpunt.

Vooral puur tekenen begint en eindigt met de Weense meester.

Het parool
Opium
PAULINA OLOWSKA
STEDELIJK
WIT
ArtMen