Jasper Krabbé

Work / News / Books / Info / Blog

Het parool/Opium/ArtMen

Dagen achtereen voor Freud poseren was normaal
March 28 2012

Waar een foto meestal een seconde stilzet, kan in een tekening de tijd in verschillende momenten stollen. Bij het maken van een portret ontstaat bij het herhaaldelijk kijken naar de geportretteerde een verdichting van de tijd. Die maakt meer zichtbaar dan alleen een gelijkenis.

Hoe de tijd echt in een portret kan kruipen, is te zien in de ets die Lucian Freud maakte van de Engelse topadvocaat Lord Goodman. Op dit portret, nu te zien in The National Portrait Gallery in Londen, oogt Goodman als een aristocraat en baron, maar dan wel met een gele pyjama aan. Zijn gezicht doet denken aan een massief landschap, meer gekrast dan getekend. Het haar in de war, en met een vreemde frons. Dit allemaal in wervelende, rusteloze lijnen getekend met een nerveuze hand die je ook wel aantreft bij Duitse expressionisten.

Als een rits om de schouders van Goodman staan haken en krassen alsof Freud een kam heeft gehanteerd. Lichte delen zijn uitgespaard in de arcering, bijna cartoonesk. Dit is geen tekenen meer, maar geniale inspectie. Kwetsbaar, arrogant, vertwijfeld en berustend. Maar ook met achterdocht en ontreddering moet Goodman naar Freud hebben gekeken en nu dus naar ons, de toeschouwer.

Freud zag de mens als dier en zo kijkt de lord ook; dierlijk. Hij was misschien vermoeid–sessies met Freud duurden legendarisch lang. Dagen achtereen poseren was normaal.

Voor deze tekening werkte Freud bij uitzondering bij Goodman thuis. Meestal kwamen modellen, onder wie koningin Elisabeth, naar hem toe. Zo niet Lord Goodman, die het zo druk had dat hij alleen ’s ochtends voor het ontbijt in bed kon worden getekend, en in het weekend. Met een ochtendkrant. Vandaar waarschijnlijk ook die wat verstoorde blik: wat doet die man toch aan het voeteneinde van mijn bed?

Of het portret waarheidsgetrouw is, weet ik niet. Dat doet er eigenlijk niet toe. Het onthult iets veel wezenlijkers: hoe Freud Goodman zag. Met een haviksoog.

Het parool
Opium
PAULINA OLOWSKA
STEDELIJK
WIT
ArtMen