Jasper Krabbé

Work / News / Books / Info / Blog

Het parool/Opium/ArtMen

Het ‘Erbarme dich’ is een Russisch meisje zonder paspoort
April 4 2012

In mijn jeugd speelde ik er pal achter, op een braakliggend terrein genaamd ‘het landje’. Ontelbare keren fietste ik erlangs op weg naar school en speelde ik op het pleintje ervoor voetbal, tot ergernis van de pater. Nooit ging ik er naar binnen. De Jacob Obrechtkerk. Maar nu had ik een reden. Een nieuwe uitvoering van de Matthäus Passion, uitgevoerd door Holland Symfonia. Met beelden van videokunstenaar Gerald van der Kaap.

Voormalig vj Van der Kaap greep de essentie van het meesterwerk van Bach. Het synchroon krijgen van beeld en live muziek was Kaaps' eigen lijdensweg. Hij vertraagde de zwart-witfilm Il vangelo secondo diMatteo van regisseur Pier Paolo Pasolini zodanig dat deze gelijkloopt met Bachsmuziek. Daarmee wordt het laatste avondmaal een performance.

Het lijdensverhaal zelf doorsneed hij met schilderijen uit de kunstgeschiedenis, maar ook met natuurfilms van de BBC of beelden van internet. Ook zijn eigen, vaak associatieve beelden duiken op: bloemen, een versneld wassende maan.

De hogepriesters in de film dragen precies dezelfde hoge hoeden als in een schilderij van Piero della Francesca. De hel bij Van der Kaap? Brandende olievelden. Tijdens het verraad van Judas toont hij tergend langzaameen schilderij van Tintoretto waarin het karmijnrood van de gewaden van de discipelen bijna samenvallen met de zang van het koor. Tijdens de kruisgang verschijnen portretten van Marlene Dumas; gruizige schoonheid. Het Erbarme dich is hier een Russisch meisje zonder paspoort. Jezus’ bespotting, zo vaak door de grote schilders in beeld gebracht, doorsnijdt Van der Kaap effectief met beelden uit de Abu Ghraib gevangenis waarin Iraakse gevangenen worden bespot. Daarmee word het lijdensverhaal universeel.

En dan het slotkoor. Daar een visuele equivalent van vinden, is niet eenvoudig. Het tekent Van der Kaap dat hij juist daar abstracte patronen laat zien. Want tegen zoveel schoonheid is geen beeld opgewassen. Kan deze uitvoering niet de nationale versie worden?

Het parool
Opium
PAULINA OLOWSKA
STEDELIJK
WIT
ArtMen